Erkeklerde biyolojik saat gerçeği: Testis yaşlanmasını hızlandıran gizli protein bulundu

Journal of Molecular Cell Biology’de yayımlanan araştırma, 45 yaş sonrasında belirginleşen erkek kısırlığı ve hormonal değişimlerin arkasındaki hücresel bozulmaları detaylandırıyor.

Araştırma ekibi; genç (23 ve 30 yaş) ile ileri yaştaki (62 ve 91 yaş) donörlerden alınan testis dokularındaki 10 binin üzerinde hücre çekirdeğini hücresel düzeyde inceledi. Elde edilen veriler, sperm üretimini destekleyen "Sertoli" hücreleri ile testosteron hormonunu salgılayan "Leydig" hücreleri arasındaki iletişim ağının yaşla birlikte bozulduğunu gösterdi.

İleri yaştaki dokularda Leydig hücrelerinin kan damarı oluşumu ve hormon salgılama süreçlerindeki etkileşiminin zayıfladığı, Sertoli hücrelerinin ise bağışıklık sistemiyle olan iletişim düzeninin bozulduğu tespit edildi. Bu durumun, hücrelerin kendini yenileme kapasitesini düşürerek sperm gelişimini olumsuz etkilediği kaydedildi.

Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu ise yaşlı testis dokularındaki Sertoli hücrelerinde yüksek miktarda saptanan "WLS" adlı protein oldu. Araştırmacılar, laboratuvar ortamında kültürlenen testis hücrelerinde WLS geninin ifadesini artırdıklarında hücresel yaşlanma belirtilerinin hızlandığını gözlemledi.

Kök hücre yenilenmesi ve hücre canlılığını yöneten Wnt sinyal yolunun merkezinde yer alan WLS proteininin, yalnızca yaşlanmanın bir sonucu veya işareti olmadığı; süreci doğrudan yöneten ve hızlandıran temel bir biyolojik faktör olduğu belirlendi.

Erkeklerde sperm üreten kök hücreler yaşam boyu varlığını sürdürse de 45 yaş sonrasında sperm kalitesi ve DNA bütünlüğü belirgin bir düşüş kaydediyor. Melbourne Üniversitesi'nden Prof. Moira O'Bryan önderliğindeki uluslararası tıp konsorsiyumu, erkek kısırlığının çoğunlukla "sebebi açıklanamayan" kategorisinde kalması nedeniyle tüp bebek gibi ağır ve yıpratıcı tedavi süreçlerini kadınların üstlenmek zorunda kaldığına dikkat çekiyor.

Erkek biyolojik saatinin ve testis dokusundaki hücresel yaşlanma mekanizmalarının çözülmesi, erkek kaynaklı kısırlık Vakalarında hedefe yönelik yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine ve üreme sağlığındaki yükün eşitlenmesine imkan tanıyacak.

Kaynak: Cumhuriyet