İoanna Kuçuradi’nin ardından: Felsefe halkın arasına nasıl taşınacak?
Özet haber: İoanna Kuçuradi, felsefeyi akademik çevrelerle sınırlamayıp insan hakları ve insan onuru için sahada kullanan bir düşünür olarak anılıyor. Ardında, bu yaklaşımın nasıl sürdürüleceği sorusunu bıraktı.
Kuçuradi’nin “Anadolu Yolculuğunda Yunus Emre” başlıklı yazısı, onun felsefeye bakışını anlamak için önemli bir çerçeve sunuyor. Covid-19 pandemisi sırasında “Hiçbir şey aynı olmayacak” sözünün ne anlama geldiğini sorgulayan Kuçuradi, değişenin insan mı yoksa insanın içinde yaşadığı koşullar mı olduğunu Yunus Emre’nin yedi yüzyıl önceki sesi üzerinden ele alıyordu.
Yunus Emre’nin insanı arayışını ve insan sevgisini anlatan dizelerine yer veren Kuçuradi, bu mirasın Anadolu geleneğinde saz şairleri aracılığıyla yaşamaya devam ettiğine dikkat çekiyordu. Ona göre Yunus’un şiirlerinde insanın değeri öne çıkarılırken, savaş, açlık, kıtlık, yağma, eşkıyalık ve yasa tanımayan yönetimler nedeniyle halkın yaşadığı ağır koşullar da görünür kılınıyordu. Bu ortam, insanların kendilerini güvensiz ve değersiz hissetmesine yol açıyordu.
Kuçuradi, Yunus Emre’yi böyle bir dönemde insanlara “insan oluş” durumunu hatırlatan bir düşünür ve şair olarak değerlendiriyordu. Kant’ın “Felsefe ilaç gibi olmalıdır” sözünden hareketle felsefenin yalnızca entelektüel birikimin aktarıldığı bir alan olmaması gerektiğini savunuyordu. Felsefenin, somut sorunlara temas ettiği ve insanlara doğrudan ulaştığı ölçüde anlam kazandığını düşünüyordu.
Kuçuradi’nin ardından paylaşılan anılar da bu anlayışın pratiğe nasıl dönüştüğünü ortaya koyuyor. İşkence yapılan hücrelere giderek uygulamaların durdurulması için çaba gösterdiği, insan hakları sorununu silahlı kuvvetler ve emniyet mensuplarıyla sade vatandaşlara anlatıp öğretmeye çalıştığı aktarılıyor. Bu nedenle onun yokluğu, felsefeyi halkın arasına taşıyan ve insan haklarını gündelik hayatın meselesi haline getiren bir boşluk olarak görülüyor.
Aristoteles, Hegel ve Kant’ı daha iyi bilenlerin bulunabileceği belirtilirken, Kuçuradi’nin farkı şefkatli bir bilgelikle herkesi kucaklayabilmesinde aranıyor. Onun ardından geriye, felsefenin somut dertlere çare olması ve insan onurunu savunmak için halkın arasına inmesi gerektiği düşüncesi kaldı.
Kaynak: Cumhuriyet
