Mehmet Uçum’un “yeni anayasa” görüşü hangi tartışmayı başlattı?
Özet haber: Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum’un, Meclis’in “yeni anayasa” yapması halinde Anayasa Mahkemesi denetiminin devre dışı kalabileceği yönündeki görüşü, anayasal yetkiler ve kurucu irade tartışmasını gündeme taşıdı.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Anadolu Ajansı’nda yayımlanan makalesinde yeni anayasa yapım sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Uçum, darbe, ihtilal, rejim değişikliği ya da mevcut anayasal düzeni kökten sarsan olağanüstü gelişmeler sonrasında ortaya çıkan yeni kurucu iradenin, önceki anayasanın değişiklik hükümleriyle bağlı olmayacağını savundu.
Uçum’un yaklaşımına göre Meclis, anayasa değişikliği yapmak yerine “yeni anayasa” kararı alırsa kurucu irade niteliği kazanacak ve süreçte alınan hiçbir karar ya da işlem Anayasa Mahkemesi’nin denetimine tabi olmayacak. Mevcut sistemde ise Anayasa Mahkemesi, değişiklikleri şekil bakımından inceleyerek oylama kurallarına ve gerekli yetersayılara uyulup uyulmadığını denetleyebiliyor.
Bu görüş, yeni anayasa kararının Meclis’te kaç oyla alınacağı sorusunu beraberinde getirdi. Uçum’un değerlendirmesi çoğunluk oylarının yeterli olduğu şeklinde yorumlanırsa, bunun iktidar blokuna mevcut anayasayı etkisizleştirme veya yürürlükten kaldırma yetkisi vereceği eleştirisi yöneltildi. Tartışmada, en az 200 milletvekilinin imzası ve her madde ile genel oylamada en az 360 kabul oyu gerektiren seçenekler de gündeme geldi.
Değerlendirmede ayrıca, yeni anayasa için Cumhur İttifakı oylarına DEM Parti oylarının eklenmesinin düşünülebileceği, ancak gizli oylamalarda fire yaşanabileceği tahmini aktarıldı. Anayasa Mahkemesi denetiminin dışlandığı bir yöntemin bu nedenle daha güvenli görülüyor olabileceği belirtildi. Tartışmanın, geniş toplumsal mutabakatla anayasa hazırlama hedefinden çok, belirli bir yönetim modelinin Meclis’ten geçirilmesi amacı taşıdığı ileri sürüldü.
Metinde, çoğunluğun sınırsız yetkiler kullanmasının “çoğunluk istibdadı” riskini doğurabileceği vurgulanırken Alexis de Tocqueville ve Ali Fuat Başgil’in kuvvetler ayrılığı ile hak ve özgürlüklerin üstünlüğüne ilişkin görüşlerine atıf yapıldı. Ayrıca sanayici Ahmet Nazif Zorlu’nun vefatı nedeniyle başsağlığı dileğinde bulunuldu.
Kaynak: Karar
