Kuş gribi alarmı: En az 40 tür yok olma tehlikesiyle karşı karşıya

Bilim insanları, küresel boyutta etkisini sürdüren kuş gribi (H5N1) salgınının en az 40 kuş türünü tehdit ettiğini açıklayarak, virüsün bazı türleri yok olmanın eşiğine getirebileceği yönünde uyardı. Salgının vahşi yaşam üzerindeki ağır etkileri deniz memelilerinde de belirgin şekilde gözlemlendi.

Salgının en ağır bilançolarından biri Güney Georgia Adası'ndaki güney deniz filleri popülasyonunda kaydedildi. 2025 yılına kadar 53 binden fazla dişi deniz fili kuş gribi nedeniyle yaşamını yitirdi. Dünya genelindeki üreme popülasyonunun yarısından fazlasına ev sahipliği yapan ada genelinde, bazı Güney Atlantik kolonilerinde yeni doğan yavruların yüzde 90'ından fazlası, yetişkin dişilerin ise yaklaşık yarısı hayatını kaybetti.

Yaşanan kitle ölümlerinin ardından Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), güney deniz filinin koruma statüsünü "en az endişe verici" kategorisinden "hassas" kategorisine çıkardı. Bu karar, bir türün H5N1 virüsü gerekçesiyle doğrudan daha yüksek bir yok olma riski seviyesine alınması bakımından ilk örnek oldu.

BirdLife International, salgının etkilerini detaylandırmak amacıyla dört farklı türü incelemeye aldı. Yeniden değerlendirmeye tabi tutulan bu türler şunlardır:

Büyük Skua: Dünyadaki popülasyonunun yarısından fazlasına İskoçya'nın ev sahipliği yaptığı büyük skuaların izlenen kolonilerindeki sayı, 2021-2023 döneminde yüzde 76 oranında azaldı.

Kuzey Sümsük Kuşu: Üreme kolonilerinde belirgin düşüşler tespit edildi. İskoçya'daki Bass Rock kolonisinde 2021-2024 yılları arasında yüzde 43, Galler'deki Grassholm Adası'nda ise 2015-2024 yılları arasında yüzde 47 azalma kaydedildi.

Humboldt Pengueni: Şili kıyılarında 2023 yılında yaklaşık 3 bin ölü Humboldt pengueninin bulunması endişelere yol açtı.

Peru Pelikanı: Kuş gribi etkilerinin takibi kapsamında incelemeye alınan diğer tür oldu.

Bilim insanları, toplu ölümlerin her zaman bir türün tamamen yok olacağı anlamına gelmediğini, popülasyondaki net değişimin anlaşılması için salgın öncesi verilerin de dikkate alınması gerektiğini vurguluyor. Hayvan popülasyonları ayrıca iklim değişikliği, aşırı balıkçılık ve yaşam alanı kayıpları gibi etkenlerle de baskı altında bulunuyor.

Uzmanlar, popülasyon sayıları halihazırda düşmüş ve küçük adalarda sınırlı kalmış türlerin yüksek risk taşıdığına dikkat çekiyor. Bu türlerde az sayıdaki kayıpların dahi yok oluş sürecini tetikleyebileceği ifade ediliyor. Öte yandan Avustralya'da yaşayan ve nesli kritik tehlike altında bulunan endemik kuş türlerinin de kuş gribinden etkilenme riski yakından izleniyor.

Kaynak: Karar