Özlemek

İnsan hiç görmediği birini bu kadar sevebilir mi? Sesini eski kayıtlardan duyduğu, yüzünü siyah beyaz fotoğraflardan tanıdığı, elini hiç sıkmadığı birinin yokluğunu yıllar sonra bile içinde hissedebilir mi? Her 10 Kasım'da Mustafa Kemal Atatürk'ü düşünürken bu sorular geliyor aklıma. 10 Kasım 1938 sabahı, saat dokuzu beş geçe Dolmabahçe'de hayata gözlerini yumdu. Aradan seksen sekiz yıl geçti.

Onunla aynı yıllarda yaşayanlar, sesini yakından duyanlar, aynı sofraya oturanlar birer birer ayrıldı aramızdan. Kuşaklar değişti, dünya değişti. Mustafa Kemal'e duyulan sevgi ise eksilmedi. Onu yalnızca savaş meydanlarında, zaferlerde, Cumhuriyet'in kuruluş günlerinde düşünmüyorum. Yorulduğu, üzüldüğü, yalnız kaldığı zamanları da merak ediyorum.

Geceler boyunca çalışmış, savaşların acısını yaşamış, yakınlarını kaybetmiş bir insanın içinde biriktirdiklerini... Fotoğraflarına bakarken yüzündeki çizgilerde geçen yılların izlerini arıyorum. Yalova'daki çınarın hikâyesini bu yüzden seviyorum. 1929 yazında Ertuğrul Yatı'yla Bursa'ya giderken kıyıda büyük bir çınar görüyor. Karaya çıkıp gölgesinde dinleniyor. Daha sonra yakınına küçük bir köşk yaptırıyor.

Bir yıl sonra ağacın dalları köşkün çatısına dayanınca görevliler dalları kesmek istiyor. Mustafa Kemal buna izin vermiyor. Ağaca dokunmak yerine köşk raylar üzerinde yaklaşık beş metre kaydırılıyor. Bunca savaşın, acının içinden geçmiş bir insanın, bir ağacın dalını da önemsemesi... Bazen insanın karakterini büyük sözlerinden çok, böyle küçük davranışlarında buluyoruz. Yalova'da yaşanmış bir başka hikâye daha var.

1929 yılının eylül ayında, sekiz yaşındaki Sığırtmaç Mustafa'yla karşılaşıyor. Küçük çocuk sığırlarını otlatırken karşısına çıkan atlılardan biri yol soruyor. Adının Mustafa olduğunu öğrenince gülümsüyor: Benim de adım Mustafa. Demek adaşız! Konuşmaları ilerliyor. Çocuğun ayda üç lira kazandığını öğrenince bir yıllık kazancı olan otuz altı lirayı vermek istiyor. Küçük Mustafa kabul etmiyor.

Evdekilerin parayı nereden bulduğunu soracaklarından çekiniyor. Sonunda yanında getirdiği cevizlerden bir avuç uzatıyor. Parayı ancak cevizleri alırsa kabul edeceğini söylüyor. Biri bir avuç para, diğeri bir avuç ceviz veriyor. Çocuk, karşısındaki insanın Gazi Mustafa Kemal olduğunu biraz sonra anlıyor. Hikâye burada bitmiyor. Hasta ve çelimsiz olan Mustafa önce tedavi ettiriliyor, ardından okula gönderiliyor.

Mustafa Kemal onu hastanede ziyaret ediyor, sağlığıyla ve eğitimiyle ilgileniyor. Küçük Mustafa öğrenimini sürdürüyor, Kuleli Askerî Lisesine giriyor, yıllar sonra subay oluyor. Bir avuç cevizle başlayan bu karşılaşma, yoksul bir çocuğun bütün hayatını değiştiriyor. Mustafa Kemal'in yıllarını verdiği eğitim mücadelesinin, bir çocuğun yaşamında nasıl karşılık bulduğunu gösteriyor. Bir de 29 Ekim 1938 var.

Mustafa Kemal'in son Cumhuriyet Bayramı. Cumhuriyet on beş yaşında. Ülkenin her yerinde bayram kutlanıyor. Mustafa Kemal ise Dolmabahçe'de hasta yatağında. Ankara'daki törenlere katılmayı çok istiyor, sağlık durumu buna izin vermiyor. O gün törenlerden dönen Kuleli Askerî Lisesi öğrencilerini taşıyan vapur, sarayın önünden geçerken gençler hep bir ağızdan sesleniyor: Atamızı görmek istiyoruz!

Ardından İstiklâl Marşı'nı söylüyorlar. Sesleri sarayın odalarına kadar ulaşıyor. O günü anlatan bazı anılara göre Mustafa Kemal, yanındakilerin yardımıyla pencere önüne getiriliyor. Gençlerin seslerini duyduğunda gözleri doluyor. Bir zamanlar Anadolu yollarında, savaş meydanlarında, kalabalıkların önünde yürüyen Mustafa Kemal, artık yatağından kalkmakta güçlük çekiyor.

Dışarıda onu görmek isteyen gençler, içeride ağır bir hastalıkla mücadele eden bir insan... On iki gün sonra hayatını kaybediyor. Peki, ölümünden bunca yıl sonra neden hâlâ bu kadar seviyoruz onu? Kazandığı savaşlar, kurduğu Cumhuriyet, gerçekleştirdiği devrimler elbette bu sevginin temelinde. Benim için bir başka anlamı daha var. Kendi ömründen sonrasını düşünmüş olması.

Henüz doğmamış çocukların, yüzünü hiç görmeyeceği insanların geleceğini önemsemesi. Cumhuriyet'in hayatımıza kattıklarını bugün sıradan gördüğümüz pek çok şeyde bulabiliyoruz. Okula giden bir kız çocuğunda, kendi ayakları üzerinde duran bir kadında, öğrencilerine dünyayı anlatan bir öğretmende, düşüncesini resme, müziğe, edebiyata dönüştüren bir sanatçıda...

Bunların hangi güçlüklerle kazanıldığını zaman zaman unutuyoruz. Elbette her şey düşlediğimiz gibi olmadı. Hâlâ yoksulluğu, adaletsizliği, eşitsizliği konuşuyoruz. Bilimin, sanatın ve özgür düşüncenin yeterince değer görmediği günler yaşıyoruz. Ülkemizin geldiği yere bakarken kimi zaman içim sızlıyor.

Kurtuluş Savaşı'ndan çıkmış yoksul bir ülkenin, yokluklar içinde açtığı okulları, kurduğu fabrikaları, Cumhuriyet'le birlikte değişen hayatları düşünüyorum. Cumhuriyet'e bağlılık, geçmişi anmak kadar kazanılmış hakları korumayı, haksızlıklar karşısında susmamayı, çocuklarımıza daha iyi bir gelecek bırakmayı gerektiriyor. Mustafa Kemal'in bize bıraktığı mirası yaşatmanın yolu da buradan geçiyor.

Bir insanın ardından neler kalır? Bir ev, birkaç fotoğraf, dostlarının anlattığı anılar, zamanla sararan mektuplar... Mustafa Kemal Atatürk'ün ardından ise bağımsız bir yurt, bir Cumhuriyet, hayatımızın her alanına dokunan devrimler kaldı. Bir de akla, bilime, özgürlüğe ve daha güzel bir geleceğe duyulan inanç... Yalova'daki çınar bugün de ayakta.

Bir zamanlar sığır güden küçük Mustafa'nın yaşamı, o karşılaşmayla değişti. Dolmabahçe'nin önünden geçen öğrencilerin sesleri ise yıllar sonra bile o son Cumhuriyet Bayramı'nı hatırlatıyor. Her 10 Kasım sabahı saat dokuzu beş geçe, sirenler çalarken boğazım düğümleniyor. Ve her geçen yıl, bu ülkeye yeniden umut etmeyi öğreten Mustafa Kemal Atatürk'ü daha çok özlüyorum.

Kaynak: Cumhuriyet