Demokrasiden vazgeçmenin bedeli

Hiç bitmeyen bir macera gibi. 1946’daki çok partili seçim denemesinden bu yana 80 sene geçti. Türkiye’nin demokratikleşme hikâyesi ne tatmin edici bir yere geldi ne de yakın vadede geleceğe benziyor.

Kısa ömrümüzde bile onlarca demokratikleşme paketi gördük. Törenlerle ilan edilen düzenlemeler, toplumun geniş kesiminde heyecan uyandıran adımlar derken başladığımız yerin bir arpa boyu ötesinde aynı tartışmaları yapıyoruz.

En yakın örnek önceki gün Silivri’de görülen dava. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ve arkadaşlarının yargılandığı davanın üçüncü duruşmasında 8 tahliye kararı çıktı. Nihai karar duruşması 4 Ocak’ta başlayacak. Karar öncesi savunmalarda ifade edilen sözler meselenin iddianamede yazanlar ya da basında yer alan iddialar olmadığını hukuk bilgisi sınırlı olanların bile anlamasına yetecek açıklıktaydı. Yargılananların artık ayrıntı vererek kendilerini savunmaktan yorgun düştükleri görülüyordu.

Türkiye siyasetinin geleceğinde muhtemelen çok daha geniş kesimlerin tanıyacağı Şişli Belediye Başkanı Emrah Şahan, rüşvet olarak aldığı ileri sürülen çöp kamyonlarının neden rüşvet olmadığını ispatlamak gibi zor bir derdi anlattıktan sonra tahliyesini talep etti. Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş ve Gaziosmanpaşa Belediye Başkanı Hakan Bahçetepe’nin ev hapsiyle tahliyesinin ardından Şahan ve diğer ilçe belediye başkanlarının da tahliye edilebileceğine dair bir beklenti vardı.

Ne de olsa ilçe belediye başkanları görevden ayrılıp yerlerine kayyım ya da iktidar partili isimler geldiğine göre başkanların da içeride kalmasını gerektiren bir gerekçe kalmamış olabilirdi. Mahkeme hakkında tüm delillerin toplandığı, tanıkların dinlendiği isimler hakkında ev hapsini de ihtimal dışı bırakıp tutukluluğun devamına karar verdi. Aynı davada Beyoğlu Belediye Başkanı İnan Güney ile Avcılar Belediye Başkanı Utku Caner Çaykara daha önce tahliye edilmişti. Karar, İmamoğlu’nun yakın karar ekibinin iddialar ve savunmalardan bağımsız olarak içeride kalmaya devam edeceğini gösteriyor.

Medya AŞ Genel Müdürü iken 19 ay önce tutuklanan Fatoş Pınar Türker’in “Ben tahliyemi istemiyorum. Ben ev hapsi istiyorum. Benim de sağlık problemlerim oldu. Ancak buradan sağlıklı çıkmalıyım. Beni bekleyen iki evladım var. Kelepçemi takarsınız, zincire vurursunuz. Yeter ki ben evde çocuklarımın başında olayım.” ifadesi de yargılanan isimlerin çıkışı artık ümit kesilen hukukta değil mahkeme heyetinin insafında aradıklarının işaretiydi. Neyse ki Türker tahliye edildi.

Bir yanda İBB davası başta olmak üzere siyasallaşan yargı mekanizması sebebiyle kararan bireysel hikayeler diğer yanda bireyleri aşacak şekilde derinleşen bir sistem bunalımı. Sistem bunalımını dert edip sürecin memleketin geleceği üzerindeki ağır tahakkümünü konuşmak bireysel haksızlıkları örtmüyor. Tek tek yargılananların yaşadıklarının ağırlığı da diğerinin önüne geçmiyor.

İkisinin ortak çıktısı ise Türkiye’nin bir zamanlar ulaşılabilir bir hedef olarak gündeminin tepesinde duran demokratikleşme idealinden giderek uzaklaştığı. Demokratikleşme hedefi tek başına muğlak, amorf, nereye çeksen oraya gidecek bir kavram değil. İyi yönetişim, milli kaynakların şeffaf ve verimli şekilde kullanılması, bireysel kapasitelerin adil bir sistemde ulusal kalkınma ve refaha katkı sunması, gelir adaleti ve sosyal güvenlik sisteminin sağlıklı işlemesi hep demokratikleşmeyle paralel hususlar. Bunlara eşlik edecek doğal unsurlar ise hukuk devleti ve insan hakları pratiklerindeki olumlu gelişmeler. Demokratikleşmeden vazgeçtiğinizde büyük bir paketten de vazgeçmiş oluyorsunuz. Sonucu görmek için de çok uzağa gitmeye gerek yok.

OECD refah endeksindeki verilerden ülkelerdeki borsaları takip eden MSCI’ın piyasadaki olası manipülasyonlara dair verdiği erken uyarılara, Küresel Yolsuzluk Algı endeksinde en kötü ülkeler arasına girmekten, Türkiye’nin BM Genel Sekreterliği için gösterdiği ismin kendi yetkinliği açık bir şekilde ortada iken BM Güvenlik Konseyi’nde aldığı zayıf desteğe kadar aynı anda onlarca başlıkta gerileyen bir ülkeden bahsediyoruz.

Genel bir demokratikleşme ve doğru işleyen sistem kurulmadan tek bir başlıkta mesafe alsanız da bütüncül geriye gidişi durdurmak mümkün olmuyor. Savunma sanayisindeki gelişmeler ya da kara para ile mücadelede FATF gri listesinden çıkmak kapsamlı bir stratejinin değil de konjonktürel ve sınırlı çabaların sonucu ise genel fotoğraf değişmiyor. Kara parayı engelledim derken çok derin bir fon yolsuzluğunun içine yuvarlanmış buluyorsunuz kendinizi.

İstanbul’un kilometrelerce uzağında yüzlerce sanıklı davalar için yapılmış, normalde demokratik bir ülke açısından utanç sebebi olması gereken büyüklükteki dört duvardan oluşan mahkeme salonunda yaşananlar ile tek tek bireylerin refahı, ülkenin genel kalkınmışlığı ve uluslararası itibarı arasında görünmeyen bağlar var. Mahkeme salonlarında adalet sağlanmadan insan kaynağından ve coğrafyasından başka sermayesi olmayan bir ülkenin ileri gitmesi de pek mümkün değil.

Kaynak: Karar